Tytuły pobytowe w celu pracy: przegląd dla Berlina

Prawo federalne a wykonanie w Berlinie

Jakie tytuły pobytowe istnieją w celu pracy i jakie warunki każdorazowo obowiązują, jest uregulowane jednolicie dla całych Niemiec w ustawie o pobycie (Aufenthaltsgesetz). Specyficzne dla Berlina są właściwy urząd i przebieg procedury na miejscu: Landesamt für Einwanderung (LEA) ma dla spraw specjalistów, kształcenia zawodowego, uczęszczania do szkoły, przedłużania wiz Schengen w wyjątkowych przypadkach i zobowiązań (Verpflichtungserklärungen) osobną siedzibę przy Keplerstraße 2, 10589 Berlin (U7 Mierendorffplatz, autobus M27), oddzielną od siedziby głównej przy Friedrich-Krause-Ufer 24, która rozpatruje rodzinne i humanitarne tytuły pobytowe oraz Duldungen (tolerowane pobyty).

Chancenkarte (§ 20a, § 20b AufenthG)

Chancenkarte to „zezwolenie na pobyt w celu poszukiwania pracy zarobkowej lub środków w celu uznania zagranicznych kwalifikacji zawodowych”. Jest wydawana, jeśli osoba albo już jest uznawana za specjalistę, albo osiąga w systemie punktowym na podstawie § 20b AufenthG co najmniej 6 punktów (kryteria: kwalifikacje, znajomość języków – podstawowa znajomość niemieckiego lub angielski co najmniej na poziomie B2 –, doświadczenie zawodowe, wiek, związek z Niemcami); dodatkowo musi być zabezpieczone utrzymanie. Dozwolone są zatrudnienie uboczne w wymiarze średnio maksymalnie 20 godzin tygodniowo oraz zatrudnienia próbne do dwóch tygodni. Chancenkarte na poszukiwanie pracy obowiązuje do jednego roku; po zawarciu umowy o pracę możliwa jest kolejna Chancenkarte na maksymalnie dwa dalsze lata (łączny okres maksymalnie trzy lata).

Blaue Karte EU (§ 18g AufenthG)

Warunkiem jest niemiecki, uznany zagraniczny lub porównywalny dyplom ukończenia studiów wyższych oraz umowa o pracę lub wiążąca oferta pracy z minimalnym wynagrodzeniem. W 2026 r. regularny próg wynagrodzenia wynosi 50.700 euro brutto rocznie (4.225 euro brutto miesięcznie), co odpowiada 50 % górnej granicy podstawy wymiaru składek w powszechnym ubezpieczeniu emerytalnym. Dla zawodów deficytowych (m.in. IT, inżynieria) oraz dla osób rozpoczynających karierę z dyplomem z ostatnich trzech lat obowiązuje obniżone minimalne wynagrodzenie w wysokości 45.934,20 euro na podstawie § 18g Abs. 2 AufenthG; w tym przypadku wymagana jest dodatkowo zgoda Bundesagentur für Arbeit. Progi są corocznie dostosowywane.

Zezwolenie na pobyt dla specjalistów (§ 18a i § 18b AufenthG)

§ 18a AufenthG dotyczy specjalistów z kwalifikowanym wykształceniem zawodowym, § 18b AufenthG specjalistów z wykształceniem akademickim. Specjalistą jest ten, kto posiada albo niemieckie kwalifikowane wykształcenie zawodowe, albo uznane za równoważne zagraniczne kwalifikacje zawodowe (specjalista z wykształceniem zawodowym), albo niemiecki, uznany zagraniczny lub porównywalny dyplom ukończenia studiów wyższych (specjalista z wykształceniem akademickim). Warunkiem jest „zatrudnienie wykwalifikowane”, które wymaga wiedzy i umiejętności ze studiów lub kształcenia zawodowego. Tytuł jest wydawany na okres do czterech lat, przy umowie o pracę na czas określony odpowiednio krócej. Dodatkowo musi wyrazić zgodę Bundesagentur für Arbeit, o ile nie przewidziano ustawowego wyjątku; sprawdza ona przy tym w szczególności, czy zatrudnienie odbywa się na warunkach nie mniej korzystnych niż w przypadku porównywalnych pracowników krajowych.

ICT-Karte (§ 19 AufenthG)

ICT-Karte umożliwia delegowanie wewnątrz przedsiębiorstwa pracowników z przedsiębiorstwa z siedzibą poza UE do krajowego oddziału tego samego przedsiębiorstwa lub koncernu. Warunkiem jest nieprzerwana przynależność do przedsiębiorstwa lub koncernu przez co najmniej sześć miesięcy bezpośrednio przed rozpoczęciem przeniesienia, ważna umowa o pracę oraz ewentualnie pismo delegujące. Karta obowiązuje dla kadry kierowniczej i specjalistów do trzech lat, dla stażystów do jednego roku. Nie jest wydawana m.in. wtedy, gdy przyjmujący oddział został założony przede wszystkim w celu ułatwienia wjazdu, lub gdy wniosek zostanie złożony przed upływem sześciu miesięcy od zakończenia poprzedniego pobytu ICT w Niemczech. Podstawą prawną jest dyrektywa UE 2014/66/EU.

Wniosek online i procedura przyspieszona w Berlinie

Od 2 kwietnia 2025 (stan aktualizacji z 15 lipca 2025) tytuły pobytowe w celu zatrudnienia w dziewięciu grupach przypadków – w tym dla specjalistów z wykształceniem zawodowym i akademickim, działalności badawczej, Blaue Karte EU, Au-pair, programów Working Holiday i Chancenkarte – można składać cyfrowo w LEA przez Service-Portal Berlin, zarówno przy pierwszym wydaniu, jak i przy przedłużeniu. Po wniesieniu opłaty i przesłaniu danych wnioskodawcy otrzymują potwierdzający PDF, następnie wyznaczany jest termin lub następuje wezwanie do przedłożenia dalszych dokumentów. Dla przedsiębiorstw Berlin Business Immigration Service (BIS) oferuje dodatkowo przyspieszoną procedurę dla specjalistów (beschleunigtes Fachkräfteverfahren) na podstawie § 81a AufenthG (opłata 411 €): pracodawca inicjuje procedurę w Berlinie, LEA uzyskuje zgodę Bundesagentur für Arbeit i wydaje zgodę wstępną; właściwe przedstawicielstwo za granicą ma następnie w ciągu około trzech tygodni wyznaczyć termin, a na wydanie wizy potrzebować kolejnych około trzech tygodni. BIS jest skierowany do przedsiębiorstw, założycieli firm i osób samozatrudnionych, które zarejestrowały się w LEA jako klienci, w tym przedsiębiorstw członkowskich IHK Berlin i Handwerkskammer Berlin.